TEATR 13 NS - Laboratorium Małych Form (historia grupy)
Od 2014 do 2019 roku Teatr Słowa „trzynastka”; potem off Teatr „trzynastka”; później off - TEATR 13; kolejno TEATR 13 i Teatr 13/b, a od 2025 roku, po zmianach i wypracowaniu nowej formuły: TEATR 13 NS - Laboratorium Małych Form.
Zespół istnieje od 2014 roku i działa w Nowym Sączu. Założyciele to: Jacek Mazanec, Marcin Sarota, x. Mikołaj Piec. Początkowo była to nieformalna grupa adeptów i pasjonatów sztuki teatralnej. Krótko współpracowała z Miejskim Ośrodkiem Kultury. Kolejne mutacje i przeobrażenia łączy osoba reżyserująca wszystkie dotychczasowe spektakle: Jacek Mazanec.
Pierwotnie skupiano się na Słowie. Powstała forma zbliżona do teatru rapsodycznego. Pierwsze przedstawienia przypominały swoją formą słuchowiska radiowe (teatr czytany). Słowem i dźwiękiem tworzono przestrzeń teatralną. W tym początkowym okresie posługiwano się różnymi nazwami. Są one (nazwy) jakimś odbiciem zmienności, a także śladem artystycznych poszukiwań grupy. Zawsze w nazwach występowała cyfra „13”. Według twórców teatru sugeruje ona łączność z tradycją teatru polskiego. Wskazuje także kierunek poszukiwań teatralnych szczególnie w zakresie sztuki aktorskiej, a także koncepcji współczesnego teatru.
Dopiero w 2017 roku, po skompletowaniu odpowiedniego zespołu, przystąpiono do realizacji spektaklu z wykorzystaniem pełnego sztafażu teatralnego (słowo, gest, ruch sceniczny itd.). Było to wystawienie uwspółcześnionej - z zachowaniem klasycznej struktury - „Moralności Pani Dulskiej” (pomysł inscenizacji i reżyseria Jacek Mazanec). Spektakl miał swoją premierę w zabytkowych wnętrzach mieszczańskich (oddział lokalnego muzeum).
Teatr działa w sposób zadaniowy to znaczy, że do konkretnych przedstawień stara się zapraszać kompetentne osoby. Istnieje także nurt szkoleniowy (dla amatorów) wprowadzający w tajniki sztuki aktorskiej. Grupa ma charakter wielopokoleniowy - od studentów, do osób z dużym doświadczeniem artystycznym (w różnych dziedzinach sztuki - też sztuki aktorskiej). Chociaż teatr nie stronił od repertuaru klasycznego, to stopniowo jego wyróżnikiem stały się poszukiwania artystyczne - poszukiwania środków wyrazu dla współczesnego teatru (Laboratorium małych form). Systematycznie budowany jest trwały (chociaż otwarty) skład osobowy TEATRU 13 NS - Laboratorium małych form. (jm)
Premiery:
2014 rok - TRZYNAŚCIE (spektakl słowno-muzyczny) 2015 rok - Pastorałka (w opracowaniu Leona Schillera - wersja I) 2016 rok - Dziady cz. II Adama Mickiewicza 2017 rok - Pastorałka (w opracowaniu Leona Schillera - wersja II) 2017 rok - Moralność Pani Dulskiej - Gabrieli Zapolskiej 2019 rok - Scenariusz na Parę - Jacek Mazanec (komedia inspirowana twórczością teatralną Bogusława Schaeffera - w latach późniejszych, w zmienionej postaci: Drabina - Scenariusz na Parę) 2020 rok - GADUCHA - tekst Jacek Mazanec 2025 rok - Komedia na Parę - tekst Jacek Mazanec